Διήμερο στην Έξω Μάνη, 28-29/3/26

Σε αυτή τη διήμερη εκδρομή με το περι.πολ.ο (peripolo.gr) επισκεφτήκαμε το Μπίλιοβο, ένα από τα πιο καλοδιατηρημένα παραδοσιακά μονοπάτια της Ελλάδας (θέλει δουλειά ακόμη) και το ιστορικό μονοπάτι Χάνι Λαγού με τη μοναδική ομορφιά! Περιηγηθήκαμε στην πόλη της Καλαμάτας με ιστορικά και θρησκευτικά μνημεία και στην Καρδαμύλη, έναν από τους πιο καλαίσθητους παραδοσιακούς οικισμούς.

Το Σάββατο 28/3/2026 κατευθυνθήκαμε προς τα Σωτηριάνικα τα οποία απέχουν περίπου 15 χλμ. από την Καλαμάτα. Οι πεζοπόροι ακολούθησαν την πεζοπορική Κυκλική Διαδρομή: Σωτηριάνικα - Μπίλιοβο - Αλτομιρά - Μ. Αγίου Γεωργίου - Σωτηριάνικα. (Λόγω των καιρικών συνθηκών και της ανωμαλίας του μονοπατιού δεν ολοκληρώθηκε η διαδρομή)

Η κλασική κυκλική πορεία ακολουθεί τα εξής στάδια:

1.(Σωτηριάνικα - Αλτομιρά) Ανάβαση (Μπίλιοβο): Ξεκινάμε από τα Σωτηριάνικα (315μ.) και ανεβαίνουμε το περίφημο καλντερίμι με τις 83 στροφές. Το σωζόμενο σήμερα τμήμα του έχει μήκος 3 χιλιομέτρων και με 83 στροφές (από τις οποίες οι 78 είναι 180 μοιρών) ανεβαίνει από τα Σωτηριάνικα (υψόμετρο 300 μέτρων) στα Αλτομιρά (υψόμετρο 800 μέτρων). Σε ορισμένα τμήματα αναρριχάται πάνω στο βράχο και κατά το μεγαλύτερό του κομμάτι κινείται παράλληλα και μέσα σε ρέμα μεγάλης κλίσης. Καθώς η διαδρομή ανηφορίζει και το υψόμετρο αυξάνεται, οι πεζοπόροι έχουν τη δυνατότητα να θαυμάζουν από ψηλά τα χωριά της Μάνης και τον Μεσσηνιακό κόλπο.
Η κατασκευή του μονοπατιού άρχισε το 1904 και θεωρείται επίτευγμα της λαϊκής αρχιτεκτονικής. Πολλές από τις στροφές του είναι κατασκευασμένες σε μεγάλη κλίση εδάφους, ενώ για τη δημιουργία του μονοπατιού εργάστηκαν τεχνίτες και εργάτες πέτρας από τα γειτονικά χωριά. Υπολογίζεται, με σκαλισμένη σε μια πέτρα επιγραφή, πως το καλντερίμι τελείωσε το 1928.

Φτάνοντας στο τέλος του καλντεριμιού, εισέρχεστε στον παραδοσιακό οικισμό των Αλτομιρών, ο οποίος είναι χαρακτηρισμένος ως μνημείο λαϊκής αρχιτεκτονικής. Τα περίφημα Αλτομιρά είναι ένας διατηρητέος παραδοσιακός οικισμός λόγω των πέτρινων σπιτιών τους, που αποτελούν χαρακτηριστικό δείγμα μανιάτικης αρχιτεκτονικής.

Χτισμένο στις πλαγιές του Ταΰγετου, αμφιθεατρικά σε μια βουνοπλαγιά, το χωριό οφείλει το όνομά του σε κάποιον ληστή ή φυγάδα που ονομαζόταν Αλτόμορος και είχε καταφύγει στην περιοχή. Τα Αλτομιρά έχουν παλιά πέτρινα σπίτια, εξαίρετα δείγματα της μανιάτικης αρχιτεκτονικής, εκ των οποίων αρκετά έχουν αναπαλαιωθεί. Το 1999 κηρύχθηκε διατηρητέος οικισμός από το Υπουργείο Πολιτισμού.

2. (Αλτομιρά - Μονή Αγίου Γεωργίου): Από τα Αλτομιρά, η διαδρομή στρέφεται βόρεια προς την ιστορική Μονή Αγίου Γεωργίου. Από εκεί, το μονοπάτι συνεχίζει προς το εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία.

3. Κατάβαση ( Μ. Αγίου Γεωργίου – Σωτηριάνικα): Η επιστροφή προς τα Σωτηριάνικα γίνεται μέσω ενός διαφορετικού μονοπατιού που κινείται νοτιοδυτικά, κλείνοντας τον κύκλο χωρίς να χρειαστεί να κατεβείτε πάλι από το ίδιο καλντερίμι. Συνολικό μήκος: Περίπου 10 χλμ. Διάρκεια: Υπολογίστε συνολικά 4 έως 5 ώρες, ανάλογα με τις στάσεις. Υψομετρική διαφορά: Περίπου 500 - 600 μέτρα ανάβασης. Βαθμός δυσκολίας: μέτριας.

Η β ομάδα (τουριστική) επισκέφθηκε την Καρδαμύλη. Η Καρδαμύλη είναι ένα χωριό της Έξω Μάνης το οποίο βρίσκεται στην περιοχή του Λεύκτρου. Αποτελείται από τρεις συνοικίες: την Παλαιά Καρδαμύλη, την Κάτω Καρδαμύλη και τη Σκάλα.

Η Κάτω Καρδαμύλη. Η σύγχρονη Καρδαμύλη είναι ένας από τους πιο καλαίσθητους παραδοσιακούς οικισμούς της Ελλάδας, έχοντας καταφέρει να διατηρήσει την αυθεντικότητά της παρά την τουριστική ανάπτυξη.

Η Παλαιά Καρδαμύλη βρίσκεται σε μικρή απόσταση από τον νεότερο οικισμό. Ένα λιθόκτιστο μονοπάτι ξεκινά από το κέντρο του χωριού για να σε φέρει σε κάτι λιγότερο από 10 λεπτά στην Παλιά Καρδαμύλη, αυτόν τον υπέροχα σιωπηλό, αναστηλωμένο ιστορικό οικισμό όπου δεσπόζουν μανιάτικοι πύργοι και πετρόχτιστα εκκλησάκια. Ουσιαστικά αποτελεί ένα οχυρωματικό σύμπλεγμα κτιρίων όπου έδρευαν ιστορικές οικογένειες της περιοχής. Μέσα στη μικρή καστροπολιτεία, από τα πιο εντυπωσιακά οικοδομήματα είναι το Οχυρό Συγκρότημα Μούρτζινων-Τρουπάκηδων που λειτουργεί σήμερα ως μουσείο. Το σημαντικότερο αξιοθέατο, που λειτουργεί πλέον ως Μουσείο και ο ναός του Αγίου Σπυρίδωνα, ο οποίος αποτελούσε την οικογενειακή εκκλησία των Μουρτζινών. Ο ναός, που χτίστηκε στις αρχές του 18ου αιώνα, είναι ένα έργο μεταβυζαντινής αρχιτεκτονικής, κατασκευασμένος από πορόλιθο και μαρμαρόπετρα. Το κωδωνοστάσιό του, με προέλευση από τα Επτάνησα, θεωρείται ένα από τα ομορφότερα σε ελληνικές εκκλησίες. Στον συγκεκριμένο ναό, στις 21 Μαρτίου 1821, έγινε δοξολογία με παρόντες τον Κολοκοτρώνη, τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη και άλλους σημαντικούς οπλαρχηγούς.

Η Σκάλα αποτελεί την «πύλη» της Καρδαμύλης προς τη θάλασσα και συνδέει την πλούσια ιστορία της Μάνης με τον σύγχρονο τουρισμό. Ιστορικά Ορόσημα της το Παλιό Τελωνείο: Χτισμένο τον 18ο αιώνα, βρίσκεται στο παλιό λιμάνι και αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά δείγματα τοπικής αρχιτεκτονικής. Το Παλιό Ελαιοτριβείο/Σαπωνοποιείο: Στην περιοχή Τίκλα δεσπόζει η καμινάδα του παλιού εργοστασίου των αδελφών Λιακέα (1932), το οποίο ήταν από τα μεγαλύτερα των Βαλκανίων την εποχή του μεσοπολέμου. Το Νησάκι Μερόπη: Σε απόσταση μόλις 400μ. από το λιμανάκι, φιλοξενεί ερείπια ενετικών τειχών και τον ναό της Παναγίας (1779).

ΚΥΡΙΑΚΗ 29/3/2026

Μετά το πρωινό η α ομάδα (πεζοπορική) μετέβη με το πούλμαν στο Λαγού Χάνι όπου ξεκινάει το μονοπάτι και πεζοπόρησε μέχρι τη Μονή Βελανιδιάς.


Η πεζοπορία είναι σε ένα από τα ιστορικότερα μονοπάτια του Ταϋγέτου, καθώς αποτελούσε την κύρια οδό σύνδεσης των χωριών της Αλαγονίας (Νέδουσα, Αρτεμίσια) με την πόλη πριν την κατασκευή του σύγχρονου οδικού δικτύου. Θα πρέπει να αναφέρω πως κάναμε την πεζοπορία με την τοπική ομάδα Καλαμάτας, Ευκλής!

Αφετηρία (Λαγού Χάνι ): Το πρώτο αξιοθέατο είναι το εντυπωσιακό πεντάτοξο πέτρινο γεφύρι (Γεφύρι της Μαγειριάς) που χτίστηκε το 1930. Από εκεί, το μονοπάτι αρχίζει να ανηφορίζει ήπια. Το μεγαλύτερο μέρος της διαδρομής εξελίσσεται πάνω σε ένα καλοδιατηρημένο λιθόστρωτο καλντερίμι. Η κατασκευή του είναι εντυπωσιακή, καθώς σε πολλά σημεία κρέμεται πάνω από το βάραθρο, στηριζόμενο σε ξερολιθιές. Το μονοπάτι κινείται στη βόρεια πλευρά του φαραγγιού Νέδοντα. Καθώς περπατάτε, έχετε στα αριστερά σας την άγρια χαράδρα και δεξιά τις απότομες πλαγιές του Ταϋγέτου. Η θέα προς τις κορυφές (Προφήτης Ηλίας) και προς τη θάλασσα του Μεσσηνιακού είναι συνεχής. Η βλάστηση εναλλάσσεται από χαμηλή μεσογειακή μακία (πουρνάρια, σχίνα) σε σημεία με πιο πυκνή σκιά, ενώ οι γεωλογικοί σχηματισμοί των βράχων είναι ιδιαίτερα επιβλητικοί. Μετά το μέσο της διαδρομής, το μονοπάτι αρχίζει να αποκτά ελαφρώς κατηφορική κλίση ή παραμένει επίπεδο. Η προσέγγιση στη Μονή (Μονή Βελανιδιάς) γίνεται μέσα από ένα τοπίο που σταδιακά ημερεύει, με την εμφάνιση των πρώτων ελαιώνων.

Η διαδρομή ολοκληρώνεται στην πύλη της Ιεράς Μονής Βελανιδιάς. Εκεί υπάρχει η μεγάλη αυλή με την ιστορική βελανιδιά (που έδωσε το όνομα στη μονή). Απόσταση: 11 χιλιόμετρα. Διάρκεια: Περίπου 4 με 5 ώρες, ανάλογα με τον ρυθμό και τις στάσεις. Υψομετρική διαφορά: Η διαδρομή παρουσιάζει μια θετική υψομετρική διαφορά περίπου 400 μέτρων. Βαθμός δυσκολίας: Χαρακτηρίζεται ως μέτρια.

Η β ομάδα (τουριστική) περιηγήθηκαν στην Καλαμάτα.

Ιστορικά και θρησκευτικά μνημεία Καλαμάτας που μπορεί να επισκεφθεί η β ομάδα (τουριστική).

• Κάστρο Καλαμάτας: Χτισμένο τον 13ο αιώνα από τους Βιλεαρδουίνους, προσφέρει την καλύτερη πανοραμική θέα της πόλης. Φιλοξενεί και ανοιχτό θέατρο για καλοκαιρινές παραστάσεις.

• Παλιά Πόλη (Ιστορικό Κέντρο): Βρίσκεται κάτω από το κάστρο. Περπατήστε στα στενά δρομάκια και επισκεφθείτε τον ιστορικό ναό των Αγίων Αποστόλων (εκεί κηρύχθηκε η επανάσταση το 1821).

• Μητροπολιτικός Ναός Υπαπαντής: Ένας μεγαλοπρεπής ναός με εντυπωσιακή πλατεία, πολιούχος της πόλης.

• Ιερά Μονή Καλογραιών: Διάσημη για τα παραδοσιακά μεταξωτά υφαντά που υφαίνονται εκεί από τις μοναχές.

Μουσεία:

 Αρχαιολογικό Μουσείο Μεσσηνίας: Στεγάζεται στην παλιά Δημοτική Αγορά και φιλοξενεί ευρήματα από όλη τη Μεσσηνία.

 Δημοτικό Πάρκο Σιδηροδρόμων: Ένα μοναδικό μουσείο με παλιές ατμομηχανές και βαγόνια μέσα σε ένα κατάφυτο πάρκο, ιδανικό για βόλτα.

 Συλλογή Ελληνικών Ενδυμασιών «Βικτώρια Γ. Καρέλια»: Ένα από τα πιο σύγχρονα και εντυπωσιακά μουσεία ενδυμασίας στην Ελλάδα.

 Στρατιωτικό Μουσείο: Παρουσιάζει την ελληνική στρατιωτική ιστορία από το 1821 μέχρι σήμερα.

Φωτό κειμένου: Κ. Χόρτη